مختصات: 32°39′26″N 51°40′39″E / 32.65722°N 51.6775°E / 32.65722; 51.6775 میدان بزرگ مستطیل شکلی در شهر اصفهان در کشور ایران است که توسط ساختمان‌های دوره صفوی محصور شده‌است. اگرچه نقش جهان پیشینه‌ای کهن‌تر از دوران صفوی دارد، ولی میدان نقش جهان به شکل امروزین، در دوره سلطنت شاه عباس صفوی پایه‌گذاری شده‌است.

ایل‌گلی (استخر مردم) که پیش‌تر شاه‌گلی (استخر شاه) خوانده می‌شد، یکی از بوستان‌های بزرگ و تاریخی ایران است در ناحیهٔ جنوب شرقی شهر تبریز واقع شده‌است و مهم‌ترین تفرجگاه مردم تبریز و مسافران این شهر محسوب می‌شود.

روستای اسپیدان خراسان شمالی

تصاویری از برج میلاد

تمدن اسلامى از عناصر مادى و معنوى متعالى تشکیل شده است که از شاخص‌ترین این عناصر معماری آن است که به نحو بی‌سابقه‌اى در بناى مساجد تبلور یافته است مکانى دینی، سیاسی، اجتماعی، آموزشى و... است که کارکردهاى گوناگونش، آن را از دیگر نیایشگاههایى چون کلیسا، کنیسه و ... جدا و ممتاز می‌سازد.

از دیگر عناصر معمارى مسجد، گنبد است.در ایران از دوره ساسانى با بناهاى گنبدوار بسیارى مواجهیم، مانند بناى قلعه دختر و کاخ اردشیر در فیروز آباد فارس. گنبدها در ابتدا به صورت طاقهاى با قوس نیم‌دایره بودند، بعدها قوس با چرخیدن کامل گرد محور عمودى خود از نیم دایره به دایرة کامل تغییر شکل داد و بدین گونه گنبد موجودیت یافت.

پایه و اساس هنر دینی، تمثیل‌گرایى است، بویژه در هنر اسلامى و با استفاده از قرآن که سرشار از رمز و رازهاى معنوى است و به نحوى موجز و عالى حقایق را بیان می‌دارد و همچنین وجود احادیث معتبر و در نهایت عرفان اسلامی، که همة اینها منشأ ظهور و بروز انواع هنرها بوده است و عینیت بخشیدن به مفاهیم عالى اسلامی، کارى است بزرگ که باعث دگرگونى کیفى محیط بیرونى شده است. هنر اسلامی، هنر تفکر و تأمل و کشف و شهود است و لذا هر عنصری، تزیینی، یا ساخت معماریى در آن داراى مفهومى عمیق و ریشه‌دار است که به راحتى از کنار آنها نمی‌‌توان گذشت.

چیست این سقف بلند سادة بسیار نقش        زین معما هیچ دانا در جهان آگاه نیست.

یکی از دیگر زیبایی‌هاى شگفت‌انگیز معمارى اسلامی، تزیینات آن است که به صورتهاى مختلف در جاى جاى بناهاى اسلامى و متناسب با آن به کار رفته است. یعنى تزیینات اسلامی علاوه بر آرایش و زیبایى بنا، در استحکام و رنگ‌آمیزى آن نیز نقشى مهم ایفا می‌کند. بنابراین «هنرهاى تزیینى به آن دسته از هنر گفته می‌شود که غیر از مشخصات خاص، از نظر نقوش و رنگ‌آمیزى مفید فایده‌اى هم باشد». [44] تزیین به منزله آرایشى است که بناى معمارى را دلپذیرتر می‌نمایاند و یا به غناى یک اثر می‌افزاید. همچنانکه عالم خلقت یکنواخت نیست و از تنوع و گوناگونیهاى زیادی برخوردار است. معمارى اسلامى هم به گونه‌اى نمادین، اشاره به خلقت و جهان هستی دارد که خود سرشار از دگرگونى است. تزیین به مانند زیر و بمهاى نگارین کنایه‌آمیزی از عالم خلقت و داراى بعد زیبا شناختى غنى است. هنر اسلامى در این مورد بر دیگر هنرها برترى دارد.

این دوره را باید دوره افول معماری ایران به شمار آورد چرا که در مقایسه با ابنیه بسیار زیبای دوره صفوی ، بنایی که بتواند با آن برابری کند ، ساخته نشد. برجسته ترین ابنیه این دوره متعلق به فتحعلی شاه است که خود تقلیدی از ابنیه صفوی است و اکثر تزئینات مهم از هنر اروپایی اقتباس شده است .

 مسجد و مدرسه سپهسالار(شهیدمطهری)
یکی از عمارت های معروف تاریخی تهران است که توسط میرزا حسین خان سپهسالار ساخته و وقف شده است . اولین کلنگ آن درسال 1296ق زده شد . حیاط مسجد توسط 62حجره ای که  جهت سکونت طلاب ساخته شده ، از چهار جهت محصور شده است . در سردر هر یک از حجره ها طرحی بدیع و مجزا از یکدیگر با مقرنس کاری زیبا تزئین یافته است. در اصلی بسیار بزرگ، دو لَتی و فلزی است ودر قسمت بیرونی با کاشی کاری های معرق و مقرنس کاری زیبایی تزئین شده لست. گنبد اصلی عمارت بر روی شبستان تابستانی و تماماً از بیرون و درون کاشی کاری می باشد. کل ساختمان دارای 8 مناره است که تماماً با کاشیکاری تزئین شده است .

بناهای این دوره باز هم دارای طرح کلی چهار ایوانی است البته به ساخت ایوان های عظیم با ابعاد بزرگ توجه بسیار شده است. در ابنیه مذهبی کاشی های لعاب دار، معرق و هفت رنگ در تزیین دیواره های خارجی و داخلی بنا ، طاق ها، مناره ها، گنبدها و محراب ها استفاده شده است. کتیبه های نسخ و ثلث سفید و درخشان، در طاقچه ها به کاتر رفته و نور ورودی از طریق پنجره های تعبیه شده در ساقه گنبد حالتی روحانی به فضا می بخشد. در بناهای ییلاقی تزئینات چوبی نقش اصلی را به عهده داشته و بر روی آن تذهیب کاری و نقاشی های لاکی استفاده شده است. از نمونه های معماری این دوره می توان بهمسجد شاه اصفهانکه توسط شاه عباس ساخته شده و  اوج ساختمان سازی در اصفهان به شمار می آید اشاره کرد. این مسجد دارای ابتکارات و نوآوری هایی در هنر معماری است ، سردر ورودی آن در مرکز ضلع جنوب میدان(نقش جهان) قرار دارد، ولی خود مسجد با زاویه ای روبه قبله ساخته شده است ، معماران این تغییر زاویه مسجد را به قدری استادانه و با موفقیت اجرا کرده اند که در قسمت ورودی مسجد کسی به وجود چنین زاویه ای پی نمی برد و نمای عمومی آن از سمت میدان ناموزون به نظر نمی رسد.مساجد در این دوره همچنان  با طرح  چهار ایوانی و گنبدهای بزرگی که  به اوج کمال  رسیده اند، ساخته شده است .

نمونه ابنیه مذهبی این دورهمسجد مظفریه یا کبود تبریز است که در نوع خود ممتاز بوده و هم اکنون در حال مرمت است. حیاط مرکزی کاملاً سرپوشیده و دارای گنبد است. نماهای داخلی و خارجی آن به ظریف ترین کاشی های ایران مزین شده است. قاب های مختلف و هماهنگ دارای رنگ های مختلف به همراه آبی روشن و در برخی قسمت ها با روکش طلا ست.

در این دوره انواع ساختمان ها ، حالت سنتی و سبک سلجوقی خودرا حفظ کرده،  ولی مغولان برای نمایش قدرت خود به ساخت بناهای عظیم با گنبدهای بسیار بزرگ و برج های بلند روی آوردند و برای افزایش هیبت بنا ، نماهای ساختمان را با قاب های باریک و بلند وهلال های نوک تیز آراستند . در این زمان استفاده از تزیینات آجر لعابدار و بدون لعاب ، قطعات گچ و آجر در موزاییک ، کاشی های آبی رنگ با نقش های زیبای گل و بوته ، کتیبه های زیبای کوفی و نسخ با نوارهای تزیینی ونازک گچبری به صورت بندکشی رواج داشت . از بناهای مذهبی و مساجد این دوره می توان ازمسجد جمعه ورامین نام برد. این مسجد مانند مسجد زوره بر اساس طرح کلی چهارایوانی ساخته شده و برخلاف دیگر مساجد ایران سردر کوتاهی دارد آنچنان که کل ساختمان در سیطره گنبد بزرگ  بالای حجره ی جلوی محراب قرار گرفته است . طرح داخلی این مسجد نشانه پیشرفت معماری نسبت به قرون قبل است که احساس خاصی از ارتفاع  را در بیننده ایجاد می کند . دیوارهای جانبی با روزنه هایی جهت ورود نور، مشبک شده اند . تزئینات محراب با تصاویر گل های کاملاً شکفته تزیین شده است. سردر ورودی و ایوان قبله دارای نیم گنبدهایی بر فراز طاق های مقرنس کاری شده و مزین به آجرهای لعابدار آبی رنگ است که مشخصه عمده تزئینات این دوران به شمارمی رود.

ویژگی معماری این دوره را به اختصار می توان موقر ، نیرومند و دارای ساختاری زیبا توصیف کرد . در این دوره  با وجود فاصله زمانی نزدیک به چهار قرن با ایران باستان باز هم  می توان طرح کلی چهارایوانی ساسانی را مشاهده کرد . طرح مساجد و مدارس این دوره اکثراً چهارایوانی با طاقنماهای دیواری است ، ایجاد گنبدهای عظیم بر روی گوشواره در مساجد از دیگر ویژگی های مساجد این دوره است و در تمام ابنیه این دوره سردر اهمیت به سزایی دارد. بناها آجری و تزیینات آن شامل خطوط و نقوش هندی به صورت مهر در آجر، گچبری ، کاشی ساده معرق و کتیبه هایی به خط  کوفی و نسخ است . از جمله مساجد به جای مانده از این دوره می توان بهمسجد جمعه اردستان ومسجد جمعه زوره اشاره کرد .


مسجد جمعه اردستان
در قرن ششم ساخته شده است ، طاق ایوان ، مزین به گچبری زیبای مشبک با نقش برگ نخلی است که به آن وجهه ی بی نظیری داده است . محراب و گچبری های آن در این مسجد در دوره ایلخانان مغول بازسازی شده است .

ویژگی های معماری این دوره شبیه معماری ساسانی ( پیش از اسلام ) بوده و ابنیه مذهبی این دوره چهارایوانی ، دارای ستون های عظیم و ایوان های بلند طاقدار است . تزیین اصلی بنا در این دوره گچبری است که دارای رنگهای متنوع بوده و طرح های آن ، سنت های قدیمی ایران در دوره ساسانی را یادآوری می کند . از مساجد این دوره می توان بهمسجد جمعه نایین اشاره کرد. این مسجد که هنوز مورد استفاده است قدیمی ترین مناره به یادگار مانده در ایران را داراست . نقشه آن نقشه یک مسجد ساده ستون دار است که از قدیم تا کنون دچار تغییرات زیادی شده است . مناره این بنا که در اصل بر بالای قاعده مربعی شکل قرار داشت با نمای مسجد هماهنگ بود اما چندی بعد با اضافاتی محصور شد . بدنه هشت ضلعی آن کاملاً بدون تزیین است و نشانه مرحله انتقالی از مناره های مربعی به مناره های مدور  است، شکوه و جلال اصلی مسجد جمعه نایین در غنای گچبری های آن است .

در اوایل این دوره مساجد با طرح صحن روباز و ایوان های ستون دار ساخته می شدند که نمونه ای از معماری دوره اموی و به طور کل اعراب بوده است . در بناها بیشتر از خشت استفاده شده و ستون های یک پارچه بودند . رفته رفته تغییراتی اساسی در بنای ساختمان ، ایجاد  و به جای خشت از آجر استفاده شد و دیگر ستون های یک پارچه به کار نرفت . ازویژگی بسیار مهم مساجد در این دوره آن است که سقف مساجد کاملا مسطح و مناره در خارج و یا در جوار مسجد ساخته می شد. و برای تزیین دیوارها از کتیبه هایی به خط کوفی بهره گرفته می شد .

بازارهای همدان مانند بازارهای اغلب شهرهای قدیمی مسقفند و از بافت معماری اسلامی برخوردارند جملگی بازمانده دوره قاجاریه می‌باشند. جز نه راستا. بقیه در دو، سه دهه قبل به دستور مسؤولان وقت از باب تجدد گرایی سقف آنها را برداشته و با گذشت زمان صاحبان اماکن تجاری برای استفاده از زیر بنای بیشتر طرفین آنها را نیز خراب کرده اند. که با تیرآهن و دیوارهای تیغه‌ای بازسازی کرده اصالت خود را از دست داده اند.

این بازارها در مرکز شهر قرار دارند و هر یک مختص یک نوع مال التجاره یا پیشه ورانی است که دارای حرفه مشترکی هستند از این رو مردم بر حسب احتیاجات خود می‌دانند برای تهیه نیازمندیها به کجا مراجعه نمایند. بعضی از بازارها مانند کاروانسراها در تملک اشخاص ثروتمند بوده که برای کسب در آمد بیشتری بنا شده‌اند چنان که بازار قیصریه(بازار فرش فروش‌های فعلی) را میرزا کاظم منشی قاجاریه در پشت کاروانسرای خود (کاروانسرای میرزا کاظم) ساخت که اکنون متعلق به چند تن از تجار می‌باشد. بر همین قیاس راستا بازارهای صحاف خانه. موتابخانه. کفشدوزخانه و ...

دکتر هایده لاله

مسجد جامع «اشترجان » در 36 کیلومتری جنوب غربیاصفهان در منطقه لنجان واقع شده و به استناد کتیبههای تاریخی آن، در سال 715 به دستور خواجه فخرالدینمحمدبن محمودبن علی اشترجانی ساخته شده است این مسجد یکی از نمونه های نفیس معماری ایلخانی از اواخرسلطنت محمد خدابنده (اولجایتو) به شمار میآید.

در کتیبهای که نام بانی مسجد در آن آمده، از خواجهمحمد اشترجانی،، با عنوان «الصاحب الاعظم ملک الوزراءفی العالم» یاد شده است. وی که از مستوفیان و منشیان امیران ایلخانی بود چند هم حکومت لنجان را برعهده داشت. با این که «خواجه» در مقام وزارت نبود، درکتیبه های این بنا عناوین خاص وزرا به او داده شده است؛ ازاین رو گمان میرود این عنوانها در آن زمان تنها به وزیران اطلاق نمیشد و دیگر دولتمردان نیز آن را وام میگرفته اند.

شهاب شهیری: شکوه و معماری ایران به ویژه در دوران اسلامی، به تزئین وآرایش آن بستگی دارد. هنرهای اسلامی از هنرهای تزئینی وکاربردی گرفته تا احداث زیباترین بناهای مذهبی، دارای اهمیت واعتبار ویژهای است. تزئیناتی چون آجرکاری، گچبری، کاشیکاری،حجاری و غیره در تمامی ادوار اسلامی رواج داشته و در هر دوره ای با امکانات آن دوره پیشرفت کرده است. هنرمندان این رشته ازهنرهای اسلامی با بهرهگیری از انواع نقوش نظیر نقوش وطرحهای گیاهی، هندسی و خطاطی بر روی انواع مصالح ساختمانی به معماری ایرانی اهمیت ویژه ای بخشیدند.

دو محراب بسیار زیبا و جالب توجه یکی مربوط به دوران سلجوقی و دیگری مربوط به دوره ایلخانی میباشد:

مشخصات اثر:

طول محراب: 140 سانتیمتر، عرض: 111 سانتیمتر،کتیبه ها: خطوط کوفی و ثلث، دوره: سلجوقی (قرن پنجمهجری قمری)، شماره اثر: 3286 مشخصات بالا مربوط به یک محراب کوچک سنگی از دورهسلجوقی است که از میمه اصفهان به موزه ملی ایران منتقل شده ودر موزه دوران اسلامی تالار سلجوقی (قرون 5 و 6 هجریقمری)به نمایش گذاشته است. قسمت اعظم محراب با آیات قرآن مجیدبه خط کوفی، سبک دورة سلجوقی و خط ثلث تزئین شده بر روی ستونهای کوچک و بزرگ و حواشی محراب و همچنین قسمت طاق مانند آن نقوش شاخ و برگ دیده میشود. نام سازنده محراب در بالا و پایین آن آمده است.

معماری پنهان برج طغرل «برج طغرل شاهکار نجوم و هنر معماری ایران»

سرزمین ایران اقلیمی کهن با سابقه شگرف علمی همواره در صحنه تمدن بشری درخششی خیره کننده دارد و فرزانگان و اندیشمندان این مرز و بوم مهم بسزائی در گسترش اندیشه بشری و تبلوری از خلاقیتها و نمودی از شاهکارهای فکری اعصار را در منظر جهانیان به نمایش در آورده‌اند آثاری که هر کدام در جای خود حکایت از فرهنگی غنی و پشتوانه‌ای علمی بس محکم و اندیشه‌ای پویاست.

آری ایران سرزمین تمدن و شاهراه تفکر انسانی، که این عبارت را در خور مدح خود کرده «هنر نزد ایرانیان است و بس» و یا در طنین وحی الهی از زبان پیام آور بزرگ دادار یکتا چنین حکایت شده «اگر دانش در ثریا مسکن گزیند مردانی بلند همت از دیار ایران به آن دست خواهد یافت» و این منت خداوند و تاج زرین الهی بر بلندای سرزمین ایران است و این زمزمه شکوه اندیشه ایرانی در برابر جهانیان است. که ایران نباشد تن من مباد. روز تاریخ سرزمین کهن ایران را از اعمال اعصار می‌پیماید و از ادوار متعهد یادگارانی را به همراه می‌آورد از سرزمین مغان و سروده‌های زردشت مگذر، دیار شاهان و سلسله‌های مختلف را می‌پیماید و با عنای و صفای مردمان عجین می‌شود، تا به دوران سلجوقیان می‌رسد. همواره در قرون مختلف پیران طریقت علم و اندیشه یاد سرداران و سلاطین زمان را با پدید آوردن آثاری جاودانه ، به تاریخ می‌سپارند. و فرزندان آینده را به پدران گذشته پیوند ناگسستنی می‌دهند. اگر طریقتگران بنیان آفرین دوران هخامنش نبودند و زیبائیهای شهر پارسه را نمی‌آفریدند چه پیوندی بین ما فرزندان این عصر با نیاکانمان در آن عصر بود. اگر شاهکارهای هنرمندان دوران و فرزانگان عهد صفوی نبود چه حلقه‌ای و چه افتخاری و چه فرهنگی قابل مباحات باقی مانده بود که حکایت از تمدن ایران زمین کند.

اصل داشتن محراب

محراب در واقع جای تجلی و حضور رمزی خداوند و ساکن کردن آن وجود نامتناهی در زمین است. در آیین مسیحیت، ساختمان های کلیسا (در معابد مسیحی قدیم این مسئله بیش‏تر به چشم می‏خورده است). منطقه بازی دارد که جایگاه حضوری رمزی خداوند در تمثال یا پیکره «مسیح مقدس» یا «باکره مقدس به همواره فرزند او» است. در این منطقه باز، که معمولاً نقش محراب مساجد را در سنت اسلامی دارد، زوایای منعطف هندسی با بلندای قابل توجه وجود دارند که بر هر یک نیز نقشی رمزگون از «صلیب مقدس» (توجه داشته باشیم که هندسه کلی معابد مسیحی نیز تقریبا در اساس آن، «صلیب گون» است) یا پیکره های مقدس مذهبی وجود دارد. رو به روی این منطقه باز، جایگاه نیایش «پدر مقدس» یا «روحانی آیین مسیح» است و «سرود خوانان مذهبی» نیز تقریبا بر آستان همین منطقه می‏ایستند. در واقع محراب در سنت مسیحی و سایرسنت‏های دینی،

اصل داشتن شکلی از گنبد

به استناد قول بیش‏تر هنرنگاران که در سنت‏های مختلف مذهبی و دینی تحقیق کرده‏اند و نیز به اتکاء مشاهدات، کمتر معبد یا حرمی را می‏توان سراغ کرد که در ساخت آن، شکلی از گنبد به‏کار نرفته باشد. آن‏گونه که پیش‏تر گفتیم هنرِ ساخت معابد که اولی‏ترین هنر مقدس به‏شمار می‏آید، تکیه بر آیین‏های رمزی مختلفی دارد که در سنت‏های مختلف متفاوت‏اند و نیز آن‏گونه که برشمردیم در ساخت معابد مشترکاتی وجود دارد که گاه هم‏چون شکل تزیینات و شمایل‏نگاری‏ها تفاوت‏های اندکی نیز دارند؛

اما اصل داشتن شکلی از گنبد تقریبا در چهار آیینِ برشمرده و حتی آیین‏های پراکنده دیگر، بر رمزهای مقدس، تقریبا بر یکسانی مبتنی است. معبد در واقع براساس آن‏چه پیش‏تر ذکر آن رفت به نوعی مرکز روحانی جهان (عالم) به‏شمار می‏رود و این مرکز روحانی عالم، به‏طور قاعده باید تفاوتی به لحاظ ارتباط با ساحت‏های دیگرِ «وجود» (ماوراء طبیعت) داشته باشد. اگر معبد (کلیسا، معبد، مسجد) و هر مکان عبادت دیگری را به‏درستی و با پیش‏زمینه‏های بایسته نظری در پیش چشم آوریم، اصل ساختمانِ بنا، مرکزیت عالمی است روحانی، و گنبد، قبّه‏ای یا برآمدگی است که به‏طور عموم به شکل‏های نیم‏دایره (دایره غیر کامل) و مخروط بر مرکزِ این مرکز ساخته می‏شود. در واقع گنبد در تمام شکل‏های آن و در سنت‏های مختلف به‏عنوان محور عمودی (ارتباط) عالم به‏شمار می‏آید که در مرکز معبد قرار می‏گیرد (توجه داشته باشیم که هرجا گنبد قرار می‏گیرد مرکز است و نه این‏که به‏طور ضروری گنبد در مرکز فیزیکی بنا قرارگیرد؛ گو این‏که در بسیاری موارد به‏خصوص معماری غرب جهان اسلام، معابد هندو و کلیساها سعی بر رعایت این قاعده بوده است).

 اصل داشتن شبستان و ورودگاه

در هیچ یک از آیین‏های مختلفی که تا امروزه بشر آن‏ها را به تجربه دریافته و درک کرده است، ورود به حرم و خروج از محدوده «تجربه بی واسطه روحانی»، بی مقدمه و مؤخره فرض نشده است. کمتر آیینی می‏توان یافت که در آن، انسان پرستنده به ساحت حرم پای گذارد بی‏آن که قبل از ورود، واجد آمادگی‏های روحی و جسمی شود بر اساس مفروضه‏های معنویِ بیش‏تر آیین‏ها، برای ورود به حرم و واقع‏شدن در «محدوده روحانی بی‏واسطه»، ابتداباید در محیطی بینابین قرارگرفت.

جهانِ‏بیرونِ حرم و محدوده آن، جهانی است که تا حدود زیادی خالی از محرّک‏ها و انگیزه‏سازی‏های معنوی است و مکان اصلی حرم نیز، جهانِ خالصِ پرستش و جایگاه مورد خطاب واقع شدن است؛ یعنی جهانِ نابِ روحانی. به همان‏سان که نمی‏توان شیشه را از ظرف آب سردی به یک‏باره خارج کرد و در ظرف آب گرم فروبرد، نمی‏توان توقع داشت ورود از جهان «بیگانه با معنویت» یا خالی از جواهر معنوی و روحانی، به جهان نابِ روحانیت و محیطِ خالصِ پرستش (توجه کنید: مکان رمزی حضورِ خدا در صبیعت) نیز بی مقدماتی ممکن باشد.

بنای تاریخی "عمارت مفخم" به عنوان بزرگترین و شاخص‌ترین اثر معماری از دوره قاجار در خراسان شمالی است که در شمال شرق شهر بجنورد واقع است. در دوره قاجار عمارت مفخم همراه با بناهای دیگری از جمله آیینه‌خانه، کلاه فرنگی، حوضخانه و سردر در باغ بزرگی قرار داشته که مجموعه "دارالحکومه مفخم" را تشکیل می‌داده‌اند. بنای عمارت در دهه ‪ ۱۳۰۰‬هجری قمری، همزمان با دوره حکومت ناصرالدین شاه به دستور "یارمحمدخان شادلو" معروف به "سردار مفخم" ساخته شده و محل سکونت خانواده وی و پذیرایی از میهمانان دولتی و رجال سیاسی بوده است.

معروف است که نقشه ساختمانی عمارت به دست میرزامهدی‌خان شقاقی، نخستین استاد معماران ایرانی تعلیم یافته در فرنگ که معماری مدرسه شهید مطهری تهران از جمله کارهای او است، طراحی شده است.

عمارت دارالحکومه
بنایی که امروزه آیینه خانه مفخم نامیده می شود , ساختمانی است رفیع و با شکوه که در شمال شهر بجنورد واقع شده است . این بنا از آثار منحصر به فرد عصر ناصری در شمال خراسان است , که در گذشته داخل باغ بزرگی قرار داشته و همراه با ابنیه دیگر از جمله عمارت مفخم , دروازه ورودی حوض خانه , باغ فواره و کلاه فرنگی تشکیل دارالحکومه مفخم را می داده که عمارت کلاه فرنگی بر اثر زلزله شدیدی که در بجنورد رخ داده تخریب شده و هم اکنون تنها آیینه خانه و عمارت مفخم به جای مانده .

بنای آیینه خانه که محل کنونی اداره میراث فرهنگی و موزه مردم شناسی بجنورد می باشد , در سال 1376 خریداری و پس از مرمت در مهر ماه 1379 بهره برداری و به شماره 31167 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .بانی این اثر یارمحمدخان سهام الدوله بجنوردی معروف به سردار مفخم و معمار آن احتمالاً ممتحن الملک شقاقی بوده که پس از تحصیل در مدرسه دارالفنون به دستور ناصرالدین شاه جهت گذراندن تحصیلات عالیه در رشته معماری به فرانسه اعزام وپس از رجعت به کار احداث کاخ های بزرگان گمارده شد

به گزارش خبرگزاری فارس، ارتفاع کل برج‌ 435 متر و معادل 5/1 برابر ارتفاع برج ایفل در فرانسه است‌.

وزن برج میلاد‌ 161 هزار تن است و زیربنای آن به اندازه 5/5 زمین فوتبال است.

ارتفاع‌ 315 متری شفت بتنی برج نیز برابر با ارتفاع یک ساختمان 105 طبقه است و دکل آنتن برج میلاد نیز با 120 متر طول‌، معادل ارتفاع یک ساختمان 40 طبقه است.

وزن کل سازه 161 هزار تن و معادل وزن 3 هزار و 578 تانک است‌. لابی برج نیز با زیر بنای 15 هزار مترمربع معادل 3 زمین فوتبال و زیر بنای 12 هزار متر مربعی رأس سازه نیز برابر با‌ 5/2 زمین فوتبال است.

یکی از تیره‌های مهم آریایی که پس از ورود  به ایران موفق  به تشکیل حکومت  شدند پارسها  بودند. از اواسط دوره مادها از خاندان پارسی به عنوان خاندانی قدرتمند در منابع یاد شده است. آخرین پادشاه ماد، آسیتاگ، مجبور به جنگ ‌با یکی از سران پارسی‌ها  به نام کوروش شد. از شواهد چنین ‌برمی‌آ‌‌ید که کوروش با آستیاگ نسبت خویشی داشته است. در جنگ بین طرفین پادشاه ماد شکست خورده  و کوروش با پیروزی ‌بر آستیاگ موفق شد حکومت جدیدی را ‌که درتاریخ از آن به نام هخامنشیان یاد می‌شود، تأسیس کند.

برج میلاد بلندترین برج ایران، چهارمین برج مخابراتی و هشتمین برج بلند جهان است. این برج با ۱۳ هزار متر زیربنا از نظر وسعت کاربری سازهٔ رأس برج در میان تمامی برجهای دنیا مقام نخست را دارد. این سازه به خاطر ارتفاع بلند و شکل ظاهری متفاوتش، تقریباً از همه جای تهران نمایان است و از این رو، یکی از نمادهای پایتخت ایران به شمار می‌آید.

یزد جزء زیباترین و به یا ماندنی ترین شهرهایی که تا حالا دیدم . .معماری  این شهر و بافت قدیمی که داره واقعا به یاد موندنیو تامل بر انگیزه.ادم از ساعتها قدم زدن تو محله ها قدیمی و بازاراش اصلا خسته نمیشی . . یزدو تو برنامه های سفرتون بگنجونین ممکنه البته از گرماخفه بشین ولی دیگه شلوغیه عیدو نداره

هخامنشیان (۳۳۰-۵۵۰ قبل از میلاد) نام دودمانی پادشاهی در ایران پیش از اسلام است. پادشاهان این دودمان از پارسیان بودند و تبار خود را به «هخامنش» می‌رساندند که سرکردهٔ طایفه‌ پاسارگاد از طایفه‌های پارسیان بوده‌است. هخامنشیان نخست پادشاهان بومی پارس و سپس انشان بودند ولی با شکستی که کوروش بزرگ بر ایشتوویگو واپسین پادشاه ماد وارد ساخت و سپس فتح لیدیه و بابل پادشاهی هخامنشیان تبدیل به شاهنشاهی بزرگی شد. از این رو کوروش بزرگ را بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی می‌دانند.

به قدرت رسیدن پارسی‌ها و سلسله هخامنشی یکی از وقایع مهم تاریخ قدیم است. اینان دولتی تأسیس کردند که دنیای قدیم را به استثنای دو سوم یونان تحت تسلط خود در آوردند. شاهنشاهی هخامنشی را نخستین امپراتوری تاریخ جهان می‌دانند.

نظر سنجی سازمان ملل در مورد درج نوروز > سازمان ملل اقدام به نظر سنجی در مورد درج نوروز در تقویم بین المللی به عنوان یک روز جهانی کرده است. > > ------------ > > تا بدین لحظه فقط 285 هزار نفر ثبت شده است > > برای ثبت نوروز در تقویم سازمان ملل امضا نمایید > >

 http://www.petitiononline.com/Norouz

یکی از بارزترین خصایص فرهنگی فلسفه معاصر پدیده مدرنیته و به عنوان سبک تفکر مدرنیسم است. اگر به علوم، فنون و هنرهای مختلف با دیدی محققانه نگریسته شود، به راحتی می توان رد پای تفکر مدرن را در آن مشاهده کرد.

لغت مدرنیسم با ریشه یونانی، نخستین بار، قرن ششم میلادی از کلمه Modo یعنی تازگی استخراج شد و در نهایت به معنای تازگی به کار رفت. لغت مدرنوس، مربوط به آثار هنرمندانی می شد که به شکلی نو و بدون توجه به سابقه هنری با خلاقیت های تازه، آثار جدیدی را خلق می کردند.

شاید لغت مدرن جزو معدود لغاتی باشد که به رغم پیچیدگی مفهوم، معنایی دیگر چون نوآوری و طرد گذشته را در خود مستتر دارد. اما اگر قرار باشد که مدرنیسم به عنوان گرایش جامعه شناسی و یک سبک هنری بررسی شود باید به یک قرن قبل بازگشت و روند تحولات آن دوره را مورد بررسی قرار داد. مدرنیسم بیش از 150 سال قبل در اروپای غربی تبلور یافت و به عنوان الگویی که با نهادها، افکار و باورهای سنتی مبارزه می کند مطرح شد. استفاده از ابزار فردباوری (راسیونالیسم) روش پیشرفت این نوع تفکر بود و نتیجه عملی این نوع تفکر پیدایش انسان محوری با بینش دنیوی است.

نخستین خصوصیت در جوامع مدرن و به تعبیری در معماری مدرن، معادله مدرن سازی برابر با جهش های تکنولوژیکی است. این معادله در کشورهای غیر مدرن به صورت مدرنی سازی برابر با غرب زدگی و این دو برابر با واردات تکنولوژی خود را عیان کرده است. تجربه نشان داده است که این امر به نابودی تمدن های قدرتمند و ارزش های ماندگار کشورهای غیر مدرن منجر می شود.

آرامگاه خیام 

برج آزادی

مقدمه

پیدایش معماری معاصر ایران اگر چه به گونه ای کاملا" مشخص نخست به تحولات معماری در کشورهای اروپای غربی و سپس به تحولات معماری در آمریکا و حتی در اواخر به تجربیات کشورهای جهان سوم و آسیایی در این زمینه مربوط است ولی در جوهر خود پدیده ای است کاملا" مستقل که نه تنها به جهت گاهشماری و فاکت های تاریخی بلکه حتی از نظر ماهیت کلی و روش برخورد نیز متفاوت و منحصر به فرد است. تصور هم ارزش بودن پدیده های ساختمانی و وقایع فرهنگی مربوط به حوزه معماری معاصر ایران با دیگر معماری های جهان احتمالا" منتج با معماری دوران بیش از معاصر، تداعی کننده خود آگاهی تاریخی و فرهنگی از دیسیپلین معماری است، در ایران به صورتی تقریبا" ناآگاهانه و شاید تا حد زیادی حسی و سلیقه ای شیوع یافت. عدم خودآگاهی فرهنگی و تاریخی دیسیپلین معماری در ایران به علاوه ماهیت اصولا" ضدتاریخی معماری مدرن که مرجع الهام مستقیم طراحان ایرانی در بخش عمده ای از تاریخ معماری معاصر بوده است، با توجه به ضعف های درونی نهادهای دولتی مسیول کنترل و هدایت فعالیت ساختمان سازی و تأثیر مهم ولی غارتگرانه اهرمهای اقتصادی خرد و کلان بر این فعالیت موجب شدند که معماری معاصر ایران در مفهوم عام و دستچین نشده خود تبدیل به مجموعه ای پیچیده از پدیده هایی گردد که یافتن هر گونه تداوم منطقی، زمانی، مکانی، سبک شناسی یا نظری در آن بسیار دشوار است. شاخص های متداول در دسته بندی و سنجش آثار معماری، حتی روشهای فنی انجام این گونه مطالعات در ایران به هیچ وجه جوابگو این پیچیدگی نیستند. بیش از پرداختن به پاسخگویی هر گونه سیوال در این مورد نخست ضروری است صورت مسیله مورد تعمق و تجزیه و تحلیل قرار گیرد. در این مقاله سعی شده است ویژگیهای تحقیق در زمینه تاریخ معماری معاصر ایران، مشکلات عمده آن و همچنین مسایل کلی مربوط به تاریخنگاری معماری به طور کلی و معماری معاصر تا آنجا که به بحث اصلی می توانند مربوط شوند مطرح شوند. طبیعی است که چنین بحثی به دلیل تازگی و فقدان منابع و مراجع مطالعاتی کافی نمی تواند بدون نقص باشد تاکنون هیچ تحقیق سیستماتیک و دقیقی در این مورد انتشار نیافته و بنابراین انتظار می رود گره های نظری و فنی متعددی در مسیر مطالعات تاریخی معماری معاصر ایران به وجود آیند. هدف این تحقیق در حقیقت زمینه سازی برای انجام مطالعاتی مفصل تر و عمیق تر در مورد معماری معاصر ایران است.

کتاب: Brick: A World History

نویسنده: جیمز دبلیو. پ. کمپل James W. P. Campbell
ناشر: تیمز و هادسن

بخش هفتم را می توان به جرأت یکی از بهترین بخشهای این کتاب دانست. این بخش به بررسی و تحلیل معماری قرن بیستم و استفاده آجر در سبکهای مختلف معماری این دوره می پردازد.

علیرغم سبکهای کاملأ متفاوت و پیچیده معماری مدرن و تمایل کمپل به معماری اروپایی معروف به معماری مدرسه آمستردام، سعی وی در گذری بی طرف به مهمترین آثار این دوره چشمگیر است.

او موفق می شود آثار پیشروان معماری مدرن مانند لویی کان (Louis Kahn) را جدا از بحث های جانبی معرفی کند. معرفی کارهای معماران بزرگ زمان حاضر مانند الوار آلتو (Alvar Aalto)، رنزو پیانو (Renzo Piano)، ویلم مارینوس دودک ( Willem Marinus Dudok) ماریو بوتا (Mario Botta) و فرانک لوید رایت(Frank Lloyd Wright) در این بخش نقش مهمی را در معرفی معماری مدرن ایفا می کند که مطمئنا برای علاقه مندان و معماران جالب توجه است.

photo : photoyas.comمسجد نصیرالملک شیراز

مدرسهٔ آقابزرگ کاشان مانند دیگر بناهاى اقلیم گرم و خشک ایران، چهارایوانى است.

صرف‌نظر از ساختمان‌هاى نوساز کاشان، گنبد عظیم و دو منارهٔ کاشى‌کارى شدهٔ مدرسهٔ آقابزرگ، در حال حاضر نیز از بلندترین بناهاى تاریخى شهر است.

گنبد باشکوه زیبایى همراه با دو مناره، صحن، فضاى سبز و حجره‌هایى که یک طبقه پایین‌ترند، ‌ به طرز جالبى خودنمایى  مى‌‌کنند. در طبقهٔ‌ پایین، حجره‌هاى طلاب و شبستان دلباز  تابستانى قرار گرفته است. عناصر این بخش و فضاى گیراى آن در ارتباط تنگاتنگ با هم قرار دارند. گنبدعظیم دوپوش بر روى هشت جرز عظیم آرمیده است. برخلاف بسیارى از گنبدها که روى سطح مربع، بنا شده‌‌اند، این گنبد روى زمینهٔ هشت‌وجهى ساخته شده است. گنبد دو پوسته دارد : یکى گنبد زیرین که بار و نیروى سقف را به جرزها منتقل مى‌کند، و دیگرى گنبدى است که روى آن براى بزرگ جلوه‌‌دادن ظاهر و حفاظت از پوشش زیرین ساخته شده است. کاربندى‌هاى ظریف، نورگیرهاى آجرى بالاى گنبد، آیات الهى منقوش دورتادور بدنهٔ کار، ارتباطات تنگاتنگى بین فضاهاى گوناگون، شبستان غربى و حیاط مرکزى، حجره‌‌ها و ... برقرار کرده‌اند و بیننده را متحیر مى‌سازند.

نقد و بررسی کتابهای انگاره میانی نوشته مهندس بهرنگ مجیدی به همراه تجلیل از ناشر و مترجم کتاب

 شبکه سراسری رادیو فرهنگ

شنبه 20مرداد ساعت 12 شب – برنامه شبستانه

کاخ موزه سعدآباد در دامنه البرز، بین میدان تجریش و دربند، در ضلع جنوبی میدان دربند ساخته شده است و از شرق به خیابان دربند، از غرب به سعدآباد و زعفرانیه و از جنوب به نظامیه منتهی می‌شود.

مساحت فعلی سعدآباد در حدود 400 هکتار است‌. ساخت آن به درخواست رضا شاه پهلوی به منظور تهیه محلی ییلاقی برای خود انجام گرفت‌. امیر لشکر خدایار باغ بزرگی را در کرج برای این امر در نظر گرفت و قرار شد فردی به نام کشتکار از سوی رضا شاه باغ را رؤیت کند. اما این فرد به شاه پیشنهاد کرد تا ییلاق سعدآباد را خریداری کند. در آن زمان اراضی سعدآباد متعلق به سردار اعظم بود. حدود 4000 مترمربع مساحت و دو عمارت بیرونی و اندرونی داشت که توسط رضا رفیع برای رضا شاه خریداری شد.

بعد از خریداری سعدآباد از سردار اعظم‌، تپه علی‌خان والی نیز از پدر سرتیپ والی به مبلغ 7000 تومان خریداری و سپس کاخ شهوند (سبز) بر آن بنا شد. بعد از مدتی باغ‌های نیمه ویران دیگری‌، توسط افراد رضا خان از صاحبان آن‌ها خریداری و به تپه علی خان وصل شدند و به تدریج باغ سعدآباد فعلی به وجود آمد. در باغ سعدآباد، در مجموع 14 کاخ ساخته شده است‌. از این میان‌، پنج کاخ‌، بزرگ و بقیه به نسبت کوچک‌تر هستند. قدیمی‌ترین آن‌ها کاخ شهوند و بزرگ‌ترین آن‌ها کاخ سفید است‌. کاخ سعدآباد دارای 180 هکتار جنگل طبیعی‌، چشمه سارها، باغستان‌، گل‌خانه و ... است‌.

نگارخانه‌های موجود در کاخ سعدآباد بیش‌تر در کاخ‌های اختصاصی فرزندان محمدرضا شاه احداث شده و معماری آن‌ها به سبک بناهای امروزی است‌.

عمارت مسعودیه در میان باغ عمارت‌های واقع در محله دولت (تهران ناصری‌) قرار داشت‌. باغ عمارت مسعودیه به دستور مسعود میرزا، ملقب به ظل السلطان‌، فرزند ناصرالدین شاه‌، در 1295 ق‌، و به سرکاری رضا قلی خان (ملقب به سراج الملک‌) در زمینی به وسعت حدود 4000 مترمربع و مرکب از بیرونی (دیوان خانه‌) و اندرونی و دیگر ملحقات بنا شده است‌.

آن‌چه که امروز تحت عنوان باغ عمارت مسعودیه باقی مانده و بیش از 75 سال در تملک وزارت آموزش و پرورش (فرهنگ سابق‌) بود در واقع مشتمل بر نیمه غربی مجموعه‌، یعنی زمینی بالغ بر 1/5 هکتار مساحت است‌.

این محل از سال‌های 1290 ق به بعد، که باغ عمارت نظامیه توسط مسعود میرزا خریداری و در آن عمارات مفصلی ساخته شد، به مسعودیه شهرت یافت‌. تمام کتیبه‌هایی که بر بناهای امروز مسعودیه به چشم می‌خورد، تاریخ 1295ق را دارد و سال 1290 ق‌، که مسعودمیرزا از آن به نام سال ایجاد بنا یا بناهای باشکوهش یاد می‌کند، قابل رؤیت نیست‌.

هر چند می‌توان تصور کرد که بناهای موجود که تاریخ 1295 ق را بر خود دارند، تنها بخشی از عمارتی هستند که ظل السلطان طی سنوات توانمندی خود از 1290 ق به بعد در این محل (نظامیه و بعداً مسعودیه‌) بر پا کرده است‌. بناهای معروف به مشیریه و سید جوادی‌، واقع در بخش شرقی مجموعه‌، با تقدم بر بناهای دیوان خانه و سفره خانه (حوض خانه‌) پس از عمارت دیوان خانه و عمارت سر در اصلی (پیاده‌) پیش از ساختمان جنوبی آن (واقع در شمال حیاط خلوت‌) ایجاد شده است و تا کنون مشخص نشده است که فاصله زمانی (که زیاد هم نیست‌) ایجاد این عمارت‌ها چقدر بوده است‌.

به دستور محمدشاه قاجار در 1264 ق‌، قصری برای او در نزدیکی تجریش ساخته شد، اما با بیماری و مرگ او، قصر نیمه تمام ماند و او در همان قصر نیمه تمام محمدیه (در محل محمودیه فعلی‌) از دنیا رفت‌.

هم زمان با ساخت قصر محمدیه‌، درباریان نزدیک به او نیز در همان حوالی اقدام به احداث باغ یا عمارت ییلاقی کردند. از جمله‌، حسین‌علی‌خان معیرالممالک باغی احداث کرد که به باغ فردوس مشهور شد.

عمارت باغ فردوس در دو طبقه به سبک قاجاریه و معروف به گوش فیل بنا گذاشته شد. زمین‌های قسمت جنوبی و سراشیبی باغ نیز با سنگ چین‌هایی به صورت هفت قطعه مسطح و مطبق در آمد و روی هریک از قطعات‌، استخری با فواره‌های متعدد احداث شد. استخرها به گونه‌ای ساخته شده بودند که از فواصل دورتر، بزرگ‌تر به نظر میآمدند.

سپس‌، دوست‌علی‌خان‌، پسر حسین‌علی‌خان‌، به همت معماران اصفهانی و یزدی‌، ساختمانی در قسمت جنوبی باغ برپا کرد و نام آن را رشک بهشت گذاشت‌. پلکان و بخش‌های دیگری از ساختمان از مرمر اعلای یزد و دیوارهای داخل اتاق با کاغذهای طلایی برجسته پوشانده شده بود. اما دوست‌علی‌خان اعتنای چندانی به باغ و ساختمان آن نکرد و با گذشت زمان ساختمان رو به خرابی گذاشت تا حدی که سنگ‌های مرمر آن کنده و به عمارت امیریه (مدرسه‌نظام‌) برده شد. بعد از آن مالکیت باغ چند بار دست به دست شد. سرانجام در 1318 ق‌، در زمان سلطنت مظفرالدین شاه قاجار، محمدولی‌خان سپهسالار تنکابنی آن را از ورثه امین‌الملک خرید.

کلیسای پروتستان

این کلیسا که مخصوص مسیحیان انجیلی است در تبریز ، خیابان شریعتی جنوبی در کوچه والمان واقع شده است .

کلیسای سرکیس مقدس

این کلیسا درخیابان شریعتی جنوبی در محله ی " بارون آواک " تبریز واقع شده و بنای آن درسال1821 میلادی توسط پطروسیان ساخته شده است.

در داخل کلیسا چهارستون آجری با پایه های سنگی ، گنبد بزرگ  وسطی و طاق های متعدد ، سقف را نگه داشته اند و محراب و نمازخانه های فرعی را نیز از تالار اجتماعات جدا ساخته اند. تصاویری از حضرت مریم ( س ) ، حضرت عیسی ( ع ) و حواریون ، دیوار غربی کلیسا را زینت بخشیده است.

کلیسای سنت استپانوس

کلیسای سنت استپانوس در 16 کیلومتری غرب جلفا و به فاصله 3 کیلومتری کرانه جنوبی ارس، در روستای متروکه ای به نام " دره شام " قرار دارد . نام کلیسا ملهم از نام استپانوس شهید اول راه مسیحیت است و به علت استقرار در روستای دره شام به این نام خوانده می شود.

درباره تاریخ بنای کلیسا ، نظرهای گوناگونی ابراز شده است ، عده ای آن را از بناهای اوایل مسیحیت می دانند. برخی چون " تاورنیه " بنای آن را به دوره صفویه نسبت می دهند ، در حالی که شیوه معماری بنا ، مصالح ساختمانی و تزیینات مفصل و زیبای آن موید این مطلب است که کلیسا همانند و همزمان با کلیساهایی چون طادئوس در بین قرون چهارم تا ششم ه .ق ( دهم تا دوازدهم میلادی ) ساخته شده و سبک معماری آن تلفیقی از شیوه های مختلف معماری اورارتو ، اشکانی و رومی است. بعد از ساخت بناهای شگفت انگیز اچمیادزین ، طادئوس ، آختامار و استپانوس ، این اجتماع سبک ها به نام سبک ارمنی مشهور شد.

این کلیسا در محوطه ای پوشیده از درخت و در دره ای سرسبز واقع شده و حصاری سنگی دورتا دور بنا را احاطه کرده است . این حصار بارویی بلند با هفت برج نگهبانی و پنج پشت بند استوانه ای سنگی، شبیه دژهای مستحکم دوره ساسانی و قرون اولیه اسلام دارد.

گنبد سلطانیه در استان زنجان

شهر زیر زمینی مرجانی در کیش

برج میلاد قطعاً یکی از بزرگترین برج‌های دنیاست. اما جالب است بدانید که مهم‌ترین رکورد این برج نه ارتفاع آن و بلکه طولانی بودن زمان ساخت است.

یعنی در حالی که زمان ساخت سه برج بلند دنیا، تورنتو، مسکو و شیکاگو از سه سال بیشتر نبوده، برج میلاد یازده سال پس از آغاز زمان احداث هنوز ساخته نشده و اگر توجه ویژه مدیریت کنونی شهرداری تهران نبود چه بسا این زمان از پانزده سال هم فراتر می‌رفت.

خبرگزاری مهر به تازگی در گزارشی در همین باره اشاره کرد که برج میلاد در رتبه‌بندی برج‌های مخابراتی پس از برج تورنتو با 553 متر ارتفاع، برج مسکو با 540 متر و برج شانگهای با 467 متر به عنوان چهارمین برج مخابراتی بلند جهان با 435 متر ارتفاع ایستاده است در حالی که برج‌های غیر مخابراتی یا آسمانخراش‌هایی به مراتب بلندتر از میلاد در دنیا وجود دارند که به علت‌های فنی در رتبه‌بندی‌های متفاوتی قرار می‌گیرند.

می‌توان بلندترین ساختمان‌های جهان را به این ترتیب: 1- برج تورنتو با 553 متر ارتفاع 2- برج مسکو با 540 متر ارتفاع 3- برج شیکاگو با 527متر بلندی 4-برج تایپه با 508 متر ارتفاع 5- برج شانگهای با 467 متر بلندی 6- برج‌های دوقلوی پتروناس در کوالالامپور با 452 متر ارتفاع 7- برج سلطنتی نیویورک با 449 متر ارتفاع 8- برج میلاد تهران با 435 متر، رتبه‌بندی کرد. 

بیژن روحانی :انگار تعمدی در کار است؛ شهرهای بزرگ و جدید ایران، هرنوع نظم و هماهنگی و تعادل را به ضد خودش تبدیل کرده‌اند.

شکل تاریخی میدان توپخانه

دور شدن از الگوهای کلاسیک معماری و شهرسازی، اتفاقی است که در روند توسعه در هر شهر دنیا اتفاق می‌افتد. معماری جدید، با تمام دسته بندی‌ها و گرایش‌های سبکی و تکنیکی متفاوتش، با معماری گذشته تفاوت‌ها و تضادهای جدی دارد. اما سئوال اینجاست که تضاد یا کنتراست (contrast) این معماری "جدید" فقط با نمونه‌های معماری گذشته است و یا در اصل، "تفاوت" داشتن به معنای دور شدن از هر نوع هماهنگی تفسیر می‌شود؟ آیا فکر کردن به گستره عمومی‌تری به نام شهر، باید در دستور کار سازندگان فضاهای معماری باشد یا خیر؟

آیا شهر مدرن ایرانی افسانه است یا واقعیت؟

بیژن روحانی :وقتی صحبت ناهماهنگی‌ها و نابسامانی‌های معماری و شهرسازی در ایران می‌شود، بسیاری با صفتِ "مشکلات شهر مدرن" از آن یاد می‌کنند. طوری که گویا این عوارض، در ذات مدرن شدن شهر‌ها نهفته باشد. اما آیا به راستی شهر‌های امروز ما که با سرعت در جهت محو یادگار‌های گذشته خود حرکت می‌کنند تا چه حد دست آورد‌های مثبت معماری مدرن را به خود جذب کرده و آن را بازتاب داده و جایگزین نظام قدیمی ‌شهر‌ها کرده‌اند؟ شاید نباید همه چیز را گردن مدرنیسم بیندازیم. در عوض به این فکر کنیم آن چه که ما نامش را شهر مدرن ایرانی می‌گذاریم آیا به راستی مدرن است؟

برای آن که بحث را از حالت تئوریک خارج کنیم، باز به سراغ مثال‌ها و نمونه‌ها می‌رویم و در مورد فضاهای عمومی شهری در شهرهای قدیم و شهرهای امروز با هم صحبت می‌کنیم.
به نظر می‌رسد که شهر مدرن در مقایسه با شهر قدیم، باید نسبت به تامین فضای عمومی برای شهروندان ، دغدغه بیشتری داشته باشد. یادآوری این نکته ضروری است که مفاهیمی مانند گذران اوقات فراغت، بیشتر محصول زندگی جدیدند و بنابراین به فضاهای خاص خود نیاز دارند. اما در عمل اتفاقی که در این میان افتاده آن است که فضاهای عمومی در شهرسازی جدید ما نسبت به نمونه‌های گذشته آن با غفلت و یا سهل انگاری مواجه است.

میدان انقلاب تهران